Frans, Italiaans en vergelijkende taalkunde


Home

version française

English version



Onderzoek

Leden

Publicaties

Projecten



Onderwijs Frans

Onderwijs Italiaans



Activiteiten

Frans, Italiaans en vergelijkende taalkunde

Onderzoek

Deze onderzoekeenheid verricht theoretisch en toegepast onderzoek binnen de domeinen van de Franse, de Italiaanse en de vergelijkende taalkunde. Ze groepeert alle onderzoekers van de subfaculteit Taalkunde van de K.U.Leuven die binnen deze domeinen actief zijn, en dit zowel te Leuven als te Kortrijk.

Tot de prioritair bestudeerde talen behoren Frans en Italiaans. Beide talen worden als twee op zich staande studieobjecten onderzocht, maar er wordt ook comparatief onderzoek verricht naar de relatie tussen deze talen, en tussen het Frans en de overige Romaanse talen. Er gebeurt ook contrastief onderzoek Frans-Nederlands.

Het onderzoek van FRANITALCO is gericht op de empirische analyse van alle taalkundige componenten: fonetiek, fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek en pragmatiek. Voor het Frans komt ook het computationele aspect (NLP) aan bod en voor het Italiaans eveneens het sociolinguïstische aspect.

Naast synchroon onderzoek gebeurt ook research op het vlak van de diachronie.

Hoewel vele leden van de eenheid in meerdere domeinen actief zijn, wordt voor elk gebied één of twee coördinatoren opgegeven.

Onderzoekdomeinen

1. Franse taalkunde

1.1 Fonetiek en prosodie
1.2 Syntaxis en semantiek
1.3 Lexicon en morfologie
1.4 Diachronie van het Frans
1.5 Geschiedenis van de Franse taalkunde
1.6 Taaltechnologie
1.7 Computer Assisted Language Learning

2. Italiaanse taalkunde

2.1 Syntaxis
2.2 Geschiedenis van de Italiaanse taalkunde
2.3 Sociolinguïstiek

1. Franse taalkunde

1.1 Fonetiek en prosodie (coord. P. Mertens)

Het onderzoek van het gesproken Frans spitst zich toe op de analyse van de prosodie in spraakcorpora, zowel interviews als spontane spraak. Zoals voor andere talen bestaat de Franse intonatie uit een beperkt aantal toonhoogtecontours, die steeds weerkeren in spraak. De onderzoeksvragen zijn hier: (a) welke zijn de contours van het Frans, (b) welke zijn hun hoorbare en meetbare kenmerken, (c) hoe worden ze gecombineerd in de uiting, (d) wat is het verband tussen de prosodie van een uiting en haar syntactische structuur. De laatste vraag mondt spontaan uit in een syntactische analyse van het gesproken Frans, toegepast op gesproken corpora.

Om met objectieve, controleerbare gegevens te werken, maakt het corpusonderzoek gebruik van een automatische transcriptie van de prosodische eigenschappen (Prosogram). Het onderzoek gebeurt zowel door de exploitatie van bestaande spraakcorpora (Elicop) als door de ontwikkeling en annotatie van nieuwe corpora gesproken Frans.

1.2 Syntaxis en Semantiek (coord. B. Lamiroy, L. Melis)

Volgende onderzoeksdomeinen staan centraal:

verbale constructies (B. Lamiroy, L. Melis, P. Mertens) ;
vergelijkende studie van Romaanse en Germaanse talen :

grammaticalisatie (B. Lamiroy, K. Van Goethem) ;
informatiestructuur (K. Lahousse) ;

woordvolgorde, in het bijzonder met betrekking tot de interactie tussen de syntaxis en de informatiestructuur van de zin: dislocatie, clefts, existentiële zinnen, werkwoord-subject inversie (K.Lahousse) ;
contrastieve studie van het Frans in vergelijking met het Nederlands:

Nederlandse Grammatica voor Franstaligen (K. Lahousse, P. Lauwers, B. Lamiroy, K. Van Goethem) ;
de nominale groep, met name de determinanten (G. Vanderbauwhede, P. Desmet, P. Lauwers) ;
de verbale groep, met name de “subjonctif” (P. Van Keirsbilk, P. Desmet, P. Lauwers).

1.3 Lexicon en morfologie (coord. B. Lamiroy, P. Swiggers)

idiomatische uitdrukkingen van het Frans van Frankrijk in vergelijking met het Frans van België, Canada en Zwitserland (BFQS) (B. Lamiroy) ;
morfologie van het werkwoord in de Romaanse talen, i.h. bijzonder wat betreft infixen (B. Lamiroy, C. Meul, P. Swiggers) ;
metalexicografie; terminografie; etymologie (P. Swiggers):

theoretische fundering van de metalexicografie (i.s.m. G. Petrequin, ATILF-Nancy)
metalexicografische analyse van vertaalwoordenboeken (F-N; F-Sp; Sp-N)
lexicografische onderbouw van etymologisch onderzoek (i.s.m. ATILF- Nancy)
terminografie met toepassing op de taalkundige terminologie.

1.4 Diachronie van het Frans (coord. M. Goyens)

Het diachronisch onderzoek bestudeert diverse aspecten van taalverandering op het gebied van de syntaxis, de lexicologie en de semantiek van het Frans. Er wordt specifieke aandacht besteed aan de studie van vertalingen als bron voor onderzoek naar taalevolutie. Volgende topics staan centraal:

de historische syntaxis: evolutie van nominale constituenten en determiners, connectoren en complementatiepatronen;
de vertaalstrategieën van de vertalers, en meer in het algemeen de taalkundige problematiek van het vertalen (T. Swaenepoel);
de historische sociolinguïstiek: taalgebruik en -perceptie van Frans en Nederlands in middeleeuws Vlaanderen (C. Peersman);
de historische lexicologie: ontwikkeling van de wetenschappelijke woordenschat van het Frans, in samenwerking met het Aristoteles Latinus, Hoger Instituut voor Wijsbegeerte (E. Devière, Ildiko Van Tricht).

1.5 Geschiedenis van de Franse taalkunde (coord. P. Swiggers)

Onderzoek van de ontwikkeling van de Franse (en Romaanse) grammaticografie en taalkunde, vanaf de eerste taalbeschrijvingen tot heden.

Voornaamste onderzoeksthema’s:

de ontwikkeling van het rededelensysteem;
de ontwikkeling van het historisch-comparatief model (vanaf de zestiende eeuw);
de ontwikkeling van morfologische en syntactische theorieën in de 19de en 20ste eeuw;
theorievorming in de diachrone taalkunde;
metahistoriografie (methodologie en epistemologie van de taalkundige historiografie).

1.6 Taaltechnologie (coord. P. Mertens)

Dit onderzoek spitst zich toe op de ontwikkeling en het gebruik van computerprogramma's, systemen en lexicale databanken voor de automatische analyse en synthese van het Frans, zowel voor geschreven als gesproken taal, waarbij de benadering regelgebaseerd en declaratief is.

Volgende programma’s, bouwstenen en systemen werden reeds ontwikkeld:

lemmatizering, woordontleding, vervoeging;
zinsontleding (in het bijzonder parsing voor dependentiegrammatica’s);
part-of-speech tagging;
grafeem-foneemomzetting; syllabeopsplitsing van de fonetische representatie;
tekst-naar-spraak synthese; synthese van prosodie in spraak;
automatische transcriptie van prosodie;
analyse van collocaties
software voor corpusconsultatie via Internet (toegepast op het Elicop corpus).

Lexicale databanken met morfologische en syntactische informatie spelen een belangrijke rol in de gebruikte benadering. Dit verklaart de ontwikkeling van een morfologische databank voor het Frans (Morlex) en van het woordenboek Dicovalence, voor de valentie van de werkwoorden in het Frans.

1.7 Computer Assisted Language Learning (coord. P. Desmet)

Dit onderzoek concentreert zich rond de vraag hoe een effectieve elektronische taalleeromgeving kan tot stand gebracht worden. Veel van de lopende projecten nemen daarbij het Frans als bestudeerde taal. Voor dit onderzoek participeert de OE in de interdisciplinaire onderzoeksgroep itec (www.kuleuven-kortrijk.be/itec), die op K.U.Leuven KULAK is gelokaliseerd en waarbinnen disciplinegebonden educatieve technologie centraal staat.

Belangrijkste onderzoekstopics:

adaptieve taalleersystemen via de analyse van tracking&logging-data (M. Vandewaetere, K. Wauters, A. Soylu);
mobile language learning (M. Montero Perez);
serious gaming voor taal (F. Cornillie);
CorpusCALL en parallele corpora (H. Paulussen);
Elektronische taalleeromgevingen op basis van authentiek audiovisueel materiaal (B. Louwagie, A.-S. Noreillie);
Effectiviteit van grammar checkers & writing aids (B. O’Regan).

2. Italiaanse taalkunde (coord. S. Marzo)

2.1 Syntaxis (coord. S. Marzo)

Descriptieve Italiaanse taalkunde, vooral gericht op de syntaxis en op het spanningsveld tussen gebruik en norm in de moderne Italiaanse taal, en dit voornamelijk in het geschreven Italiaans. Tot de bestudeerde topics behoren ondermeer het passief, infinitiefconstructies, de modi, factische en modale werkwoorden, de elisie en de clitische pronomina.

2.2 Geschiedenis van de Italiaanse taalkunde (coord. S. Marzo)

historisch onderzoek over de Italiaanse grammatica vanaf de XVIe eeuw: ontstaan en ontwikkeling van de Italiaanse grammatica's, het aandeel van de grammatica in de "questione della lingua"; onderzoek over de tweetalige uitgave van de grammatica van Acarisio (Leuven, 1555) en over de eerste Italiaanse grammatica voor Nederlandstaligen van L. Meijer (Amsterdam, 1672);
de eerste Italiaanse grammatica’s in de Lage Landen (ontwikkeling van de grammaticale categorieën, terminografie en terminologie) (S. Szoc, S. Marzo, P. Swiggers).

2.3 Sociolinguïstiek (coord. S. Marzo)

Taalverandering en taalvariatie:

de taal van de Italiaanse migranten in België: o.a. invloeden van het Nederlands en van Italiaanse substandaard variëteiten en de invloed van sociale factoren op deze variatie, problematiek van taalbehoud en taalverlies;
taalcode in migrantenliteratuur;
jongerentaal (sms-taal).

Ga terug naar het begin van de pagina...

Projecten

A. Lopende projecten

Franse taalkunde : Syntaxis en Semantiek

Topicalisatiemarkeerders in het Frans (FWO-project G.0632.09, B. Lamiroy, promotor, P. Mertens en K. Lahousse, copromotoren);
Tournesol: onderzoeksproject Vlaamse Gemeenschap - CNRS Frankrijk (Laboratoire LATTICE, Paris 3): topicalisatiemarkeerders in het Frans en het Nederlands (B. Lamiroy, promotor).

Franse taalkunde: Lexicon en morfologie

BFQS project: studie van lexicon en syntaxis van het Frans van België voor de ontwikkeling van een automatisch analysesysteem van teksten in het Frans, afkomstig van België (B), Frankrijk (F), Québec (Q) en Zwitserland (S) (B. Lamiroy, promotor).

Franse taalkunde: Diachronie van het Frans

Wetenschap in tekst en context. De ontwikkeling van de Franse medische terminologie in Evrart de Conty's Problemes tegen de achtergrond van het middeleeuwse medische discours. (OT/10/23; promotor M. Goyens; copromotor P. De Leemans, Instituut voor Middeleeuwse en Renaissancestudies)
Diachronex. Ondersteunend materiaal bij diachrone taalkunde (Onderwijsproject , H. Cuyckens, promotor, M. Goyens, copromotor).

Geschiedenis van de Franse taalkunde

medewerking aan DFG-project (met Romanisches Seminar, Univ. Göttingen): "Grammatikographie des Französischen zwischen Maas und Rhein";
medewerking aan (USA) NSF/NEH project “Collected Works of Edward Sapir” (P. Swiggers: ed. van CWES, vol. I & II);
samenwerking met project Univ. Granada (Junta de Andalucía) over taalonderwijs en talenbeschrijving in Andaloesië;

Franse taalkunde: Computer-Assisted Language Learning

IBBT-project LLINGO: Language Learning in an interactive game environment (P. Desmet en itec-collega’s)
IBBT-project MAPLE: Mobile, Adaptive & Personalised Learning Experience (P. Desmet en itec-collega's);
IOF-Kennisplatform: Harnessing collective intelligence in order to make e-learning environments adaptive (P. Desmet en itec-collega's);
Dutch Parallel Corpus (P. Desmet);
Cobalt: COmmunication et Brassage culturel à travers l’Apprentissage des Langues et des Technologies (P. Desmet);
Savoirs numériques 5962: plateforme d’apprentissage des langues du Conseil régional Nord-Pas-de-Calais (P. Desmet);
Taalportaal. Een elektronische oefen- en testomgeving voor de bachelor taal- en letterkunde. (D. Vandebosch, P. Desmet, F. Truyen, L. Van der Stockt);
CLARIN: Common Language Resources and Technology Infrastructure (I. Schuurman, P. Desmet, H. Paulussen);
Survey on Language Competences in Vlaanderen. (R. Janssen, P. Desmet, S. Gielen, L. Heyvaert, P. Lauwers);
Periodieke peiling van de leerlingenprestaties in het leerplichtonderwijs: Frans derde graad (R. Janssen, P. Desmet).

B. Recent afgeronde projecten

Franse taalkunde: Syntaxis en Semantiek

Nederlandse Grammatica voor Franstaligen [OT/97/09 + Nederlandse Taalunie; voortgezet onder OT/02/20].

Diachronie van het Frans

Het vertalen van biologische traktaten in de middeleeuwen: een comparatieve studie over vertalers en hun strategieën in geleerdentaal en volkstaal [OT/01/06, oktober 2001 tot september 2005];
Van bron- naar doeltaal in de Middeleeuwen: de uitdrukking van beweging en verandering in de middeleeuwse vertalingen van Aristoteles' Problemata [FWO: G.0110.03; januari 2002 tot december 2006];
Wetenschap in tekst en context. De middeleeuwse vertalingen van Aristoteles' Problemata en de ontwikkeling en positionering van het medisch vocabularium [OT/05/15; oktober 2005 tot september 2009].

Franse taalkunde : Computer-Assisted Language Learning

een elektronische leergrammatica (Alfagram);
interactieve oefen- en testomgevingen rond courante fouten van Nederlandstaligen die Frans leren (Vous dites?!, B. Lamiroy & P. Desmet) en rond lexicon (Alfaflex);
een leeromgeving voor schrijfvaardigheid (Discours-parcours);
diagnostische taaltoetsen Frans (Lingu@flex, OBPWO, SELFIN)
geïntegreerde taalleeromgevingen (multimediaal talencentrum campus Kortrijk, BLCC-project voor zakelijk Frans);
IDIOMA-TIC (II) – ontwikkeling en implementatie van kennisgerichte taaltaken via een auteurssysteem voor taaldidactische software [Min. van Onderwijs, Convenantmiddelen, jan. 2003 – okt. 2005];
Integratie IDIOMA-TIC in Toledo [OOP, jan. 2005 – febr. 2006];
Integrated Language Learning Environment voor Professionals [LRD, sept 2002 – oktober 2005];
Periodieke peiling van de leerlingenprestaties in het leerplichtonderwijs: Frans basisonderwijs en Frans eerste graad.